آشتيانى « 1 » نيز اين نظر را پسنديده و مورد تأييد قرار دادند و از آن پس ، شايعهء درج نام تهران در المسالك و الممالك و به تبع آن صورة الارض ابن حوقل و احسن التقاسيم مقدسى كه نام « بهزان » در آنها هم ذكر شده است ، به زبان و قلم بعضى از نويسندگان و اهل فن راه يافت ، كه البته چنين استنباطى درست نيست . گفتنى است كه نام « بهزان » در ترجمهء فارسى المسالك و الممالك از مترجمى ناشناس در سدهء پنجم يا ششم هجرى نيز آمده است . « 2 » در نسخهء ديگرى كه مربوط به سدهء هفتم يا هشتم هجرى است و محمد بن اسعد بن عبد اللّه تسترى آن را به فارسى درآورده ، به جاى « بهزان » كلمهء « بهنان » آمده است كه آن را از ديه‌هاى رى دانسته‌اند . « 3 » روانشاد دكتر حسين كريمان ، دلايلى چند بر بىپايه بودن نظريهء قزوينى و اقبال آشتيانى آورده است ، ازجمله آنكه : « بهزان » از رستاق‌هاى رى بوده ، نه از قراء آنجا و حال آنكه تهران ديهى خرد بوده است و رستاق به عهد باستان در عرف ارباب مسالك و جغرافىدانان به شهرستان و دهستان گفته مىشد ، نه به ديه ! دو ديگر : ياقوت حموى در معجم البلدان آورده كه « بهزان موضعى است به نزديكى رى . گفته‌اند : شهر رى آنجا بوده و مردمش به موضع كنونى نقل مكان كرده‌اند و آنجا خراب شد و آثارش تاكنون بجاست . و ميان آن و شهر رى شش فرسنگ فاصله است . » « 4 » نيز در احسن التقاسيم مقدسى از بهزان نام برده شده و مقدسى آن را از روستاهاى رى دانسته است . بنابراين بهزان نام شهرستان يا دهستان بوده است و تنها يك ديه كوچك به شمار نمىآمده است ، تا احتمال انطباق آن با تهران وجود داشته باشد . زيرا تهران ديهى خرد و جزء رستاق قصران ( كوهسران ) بوده است . نكتهء ديگر آنكه بهزان تا شهر رى شش فرسنگ فاصله داشته ، در حالى كه تهران تا رى كمتر از يك‌فرسنگ فاصله دارد . سديگر : در بهزان چنان كه در روايت ياقوت آمده است ، خرابه‌هايى باستانى وجود داشته كه احتمال مىداده‌اند متعلق به رى عتيق باشد ، ليكن تاكنون در هيچ منبعى ديده نشده كه خرابه‌هاى قديمى تهران محل رى باستان بوده باشد . « 5 »

--> ( 1 ) . بيست مقالهء قزوينى ، تصحيح عباس اقبال و استاد پورداود ، ج 1 ، ص 48 ، چ دوم ، دنياى كتاب ، 1363 . ( 2 ) . المسالك و الممالك ، ترجمهء فارسى ، به كوشش ايرج افشار ، ص 171 ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، 1374 . ( 3 ) . ممالك و مسالك ، ترجمهء محمد بن سعد بن عبد اللّه تسترى ، به كوشش ايرج افشار ، ص 218 ، انتشارات موقوفات محمود افشار ، 1373 . ( 4 ) . معجم البلدان ، ياقوت حموى ، ج 1 ، ص 515 و ج 2 ، ص 117 و 118 . ( 5 ) . تهران در گذشته و حال . ص 9 - 12 نقل به اختصار .